{"id":7289,"date":"2023-05-15T05:32:54","date_gmt":"2023-05-15T05:32:54","guid":{"rendered":"https:\/\/texnokun.uz\/?p=7289"},"modified":"2023-07-17T05:33:11","modified_gmt":"2023-07-17T05:33:11","slug":"kiberxavfsizlikda-suniy-intellektdan-foydalanish","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/texnokun.uz\/?p=7289","title":{"rendered":"Kiberxavfsizlikda Sun’iy intellektdan foydalanish"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Bugungi texnologik jihatdan rivojlangan davrda Kiberxavfsizlikni tahlil qilish va takomillashtirish endi faqatgina insonlar tomonidan amalga oshirilmaydi. Ushbu misli ko’rilmagan muammoga javoban, sun’iy intellektga (AI) asoslangan kiberxavfsizlik vositalari paydo bo’ldi, ular axborot xavfsizligi guruhlariga xakerlik xavfini kamaytirishga va xavfsizlik darajasini yuqori darajada oshirishga yordam beradi.<\/p>\n\n\n\n

Sun’iy intellekt va mashinalarni o’rganish (Machine Learning) axborot xavfsizligi sohasidagi eng muhim texnologiyalarga aylandi, chunki ular millionlab hodisalarni tezda tahlil qilish va turli xil tahdidlarni aniqlash qobiliyatiga ega. Zero-day (nol kunlik) zaifliklardan foydalanadigan zararli dasturlardan tortib, fishing hujumiga yoki zararli kodni yuklashga olib kelishi mumkin bo’lgan xavfli xatti-harakatlarni aniqlashga qodir. Ushbu texnologiyalar o’tmishdagi tajribalarga asoslanib, endilikda hujumlarning yangi turlarini aniqlash uchun vaqt o’tishi bilan takomillashib bormoqda.<\/p>\n\n\n\n

Sun’iy intellekt va ma’lumotlarni tahlil qilish<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Afsuski, hozirgi vaqtda sun’iy intellekt juda mashhur, ammo ko’pincha noto’g’ri ishlatiladigan zamonaviy so’zdir. Hozirda ko\u2019plab kompaniyalar sun’iy intellekt tomoniga o’tish yo’llarini qidirmoqdalar. Ammo bugungi kunda sun’iy intellekt bo’yicha ko’plab takliflar aslida sun’iy intellekt testi talablariga javob bermaydi. Ular ma’lumotlarni tahlil qiladigan va ma’lum natijalarni aniqlashga imkon beradigan texnologiyalardan foydalanishsa-da, bu AI emas. Sof AI vazifalarni avtomatlashtirish uchun kognitiv qobiliyatlarni ko’paytirishdan iborat.<\/p>\n\n\n\n

Sun’iy intellekt tizimlari iterativ va dinamikdir. Ular ko’proq ma’lumotlarni tahlil qilish davomida aqlli bo’lib, tajribadan “o’rganadilar” va borgan sari qobiliyatli va avtonom bo’lib boradilar.<\/p>\n\n\n\n

Boshqa tomondan, ma’lumotlarni tahlil qilish (DA) – bu ixtisoslashgan tizimlar va dasturiy ta’minot yordamida ulardagi ma’lumotlar to’g’risida xulosa chiqarish uchun katta ma’lumotlar to’plamlarini o’rganadigan statik jarayon hisoblanadi. <\/p>\n\n\n\n

Sun’iy intellekt asoslarini tushunish<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Sun’iy intellekt deganda olingan ma’lumotlar asosida tushunishi, o’rganishi va harakat qilishi mumkin bo’lgan texnologiyalar tushuniladi. Bugungi kunda sun’iy intellekt uchta usulda ishlaydi:<\/p>\n\n\n\n

Assisted intelligence<\/strong> (Yordamchi intellekt) \u2013 hozirgi kunda odamlar va kompaniyalar ishini yaxshilashga yordam beradi.<\/p>\n\n\n\n

Augmented intelligence<\/strong> (Tarmoqli intellekt) \u2013 odamlar va kompaniya qila olmaydigan ishlarni qilishga imkon beradi.<\/p>\n\n\n\n

Autonomous intelligence<\/strong> (Avtonom intellekt) \u2013 o\u2019z-o\u2019zidan ishlaydigan mashinalar misol bo\u2019la oladi va bunga kelajakda mustaqil ravishda o\u2019z-o\u2019zini boshqara oladigan transport vositalarini aytishimiz mumkin.<\/p>\n\n\n\n

Aytishimiz mumkinki, sun’iy intellekt ma’lum darajada inson aql-idrokiga ega: ma’lum bir fan sohasiga tegishli bilimlar zaxirasi, yangi bilimlarni egallash mexanizmlari va ushbu bilimlarni qo’llash mexanizmlari kabi.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Mashinani o\u2019rganish, ekspert tizimlar, neyron tarmoqlar va chuqur o\u2019rganish sun\u2019iy intellekt texnologiyalariga misol bo\u2019la oladi:<\/p>\n\n\n\n

Mashinani o’rganish<\/strong> (Machine learning) keng ko’lamli missiyaga emas, balki ma’lum bir vazifani hal qilishga qaratilgan bo’lgandagina yaxshi ishlaydi.<\/p>\n\n\n\n

Ekspert tizimlari<\/strong> – bu ixtisoslashgan sohalardagi muammolarni hal qilish uchun mo’ljallangan dasturlar. Bu tizimlar haqiqiy mutaxassislarning fikrlashiga taqlid qilib, diqqat bilan tanlangan bilimlar to’plamidan foydalangan holda noaniq qoidalarga asoslangan fikrlash orqali muammolarni hal qilishadi va qaror qabul qilishadi.<\/p>\n\n\n\n

Neyron tarmoqlar<\/strong> kompyuterga kuzatuv ma’lumotlaridan o’rganish imkonini beruvchi biologik dasturlash paradigmasidan foydalanadi.<\/p>\n\n\n\n

Chuqur o’rganish<\/strong> <\/strong> (Deep learning) ma’lum bir vazifaga xos algoritmlardan farqli o’laroq, o’quv ma’lumotlarini taqdim etishga asoslangan mashinani o’rganish usullarining bir qismidir. Bugungi kunda chuqur o’rganish orqali tasvirni aniqlash ko’pincha avtonom transport vositalari, skanerlash tahlili va tibbiy diagnostika kabi sohalarda keng qo\u2019llaniladi.<\/p>\n\n\n\n

Kiberxavfsizlik<\/strong>da<\/strong> sun’iy intellektni qo’llash<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sun’iy intellekt kiberxavfsizlik borasidagi eng qiyin muammolarimizni hal qilishga yordam bera oladi. Bugungi kunda doimiy ravishda rivojlanib borayotgan kiberhujumlar va qurilmalarning tarqalishi sharoitida tahdidlarni aniqlashni avtomatlashtirish va ularga an’anaviy dasturiy ta’minotga asoslangan yondashuvlarga qaraganda samaraliroq javob berish orqali “yomon odamlarni kuzatib borish” uchun mashinani o’rganish va sun’iy intellektdan foydalanish mumkin.<\/p>\n\n\n\n

Shu bilan birga, kiberxavfsizlik bir qator noyob muammolar bilan birga keladi:<\/p>\n\n\n\n