{"id":5784,"date":"2023-02-24T08:45:01","date_gmt":"2023-02-24T08:45:01","guid":{"rendered":"https:\/\/texnokun.uz\/?p=5784"},"modified":"2023-05-02T08:59:06","modified_gmt":"2023-05-02T08:59:06","slug":"telegram-nima-undan-foydalanishda-malumotlar-xavfsizligiga-qanday-etibor-berish-kerak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/texnokun.uz\/?p=5784","title":{"rendered":"Telegram nima? Undan foydalanishda ma’lumotlar xavfsizligiga qanday e’tibor berish kerak?"},"content":{"rendered":"\n

Bugungi kunda Telegram dunyodagi eng mashhur ijtimoiy tarmoqlardan biri hisoblanadi.  Ushbu maqola orqali esa siz Telegram tarixi, o\u2019rnatilishi, qo\u2019llanilish tizimi, ma\u2019lumotlar bilan ishlashdagi xavfsizligi to\u2019grisidagi eng muhim ma\u2019lumotlarga ega bo\u2019lasiz.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

Telegram tarixi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Telegram 2013-yilda Rossiyaning eng yirik ijtimoiy tarmog’i bo\u2019lgan VK <\/strong>yaratuvchilari sifatida mashhur bo\u2019lgan aka-uka Nikolay<\/strong><\/a> va Pavel Durovlar<\/strong><\/a> tomonidan boshlangan loyiha hisoblanadi. Telegram Britaniyaning Virjiniya orollarida <\/a> <\/sup>kompaniya sifatida va Birlashgan Arab Amirliklarining Dubay shahrida MChJ sifatida ro\u02bbyxatdan o\u02bbtgan.  Pavel Durovning aytishicha, xizmat 2014-yil va 2015-yil boshlarida Germaniyaning Berlin shahrida joylashtirilgan, biroq jamoadagi har bir kishi uchun yashash ruxsatnomasini ololmagani uchun turli joylarga ko\u02bbchib o\u02bbtishga majbur bo\u2019lgan. Matbuot xabarlariga ko\u02bbra, Telegram 2014-yildan 2017-yilgacha Rossiyaning Sankt-Peterburg shahrida o\u2019z xodimlariga ega edi. Keyinchalik esa Telegram jamoasi 2017-yildan boshlab Dubayda faoliyat yuritishni boshlashgan.  2018-yil aprelida Rossiya sudi Telegramni Rossiyada bloklash to\u2018g\u2018risida qaror chiqardi. Biroq ba’zi ruslar boshqa mamlakatlardagi ochiq proksi-serverlardan foydalanib, ta\u2019qiqni chetlab o’tishga harakat qildi.<\/p>\n\n\n\n

2021-yil 5-oktabrda Facebook va uning filiallariga ta\u02bcsir qilgan uzilishlar natijasida Telegram 70 milliondan ortiq yangi foydalanuvchiga ega bo\u02bbldi.<\/p>\n\n\n\n

Telegramdan iOS va Androidda qanday foydalanish mumkin?<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

1. Telegram ilovasini o’rnating. (<\/em><\/strong> <\/em>Install the Telegram app)<\/em>\u00a0<\/strong>App Store\u00a0 yoki\u00a0Google Playni oching.\u00a0Qog’ozdan yasalgan samolyot shaklidagi logotip ko\u2019rinishidagi ilovani toping va o’rnating.<\/p>\n\n\n\n

2. Telefon raqamingizni kiriting. (Enter your phone number)<\/em><\/strong> Keyin sizdan telefon raqamingizni kiritish so’raladi. Telegram bu sizning haqiqiy raqamingiz ekanligini tasdiqlash uchun darhol sizga to’rt xonali kodli xabar yuboradi. Davom etish uchun o\u2019sha kodni ilovaga kiriting. <\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

3. Ismingiz va rasmingizni qo’shing<\/strong> . (Add your name and a picture)<\/strong><\/em> Telegram foydalanuvchilarga ism va rasm bilan o\u02bbz profillarini yaratish imkonini beradi. Davom etish uchun ushbu ma’lumotlarni kiritishingiz kerak.<\/p>\n\n\n\n

4. Telegram orqali do’st toping.(<\/em><\/strong> <\/em>Find a friend with Telegram)<\/em><\/strong> <\/strong> Telegram kontaktlaringizdan Telegramdan foydalanuvchi do\u2018stlaringizni avtomatik ravishda qidirishi mumkin. Ekranning pastki chap qismidagi \u201cKontaktlar\u201d yorlig\u2018ini bosganingizda, Telegram undan foydalanuvchi do\u2018stlaringiz ro\u2018yxatini, so\u2018ngra ilovaga ro\u2018yxatdan o\u2018tmagan kontaktlarni ham ko\u2018rsatadi. Siz hali Telegramdan foydalanmayotgan do\u2018stingiz nomini bosish orqali chatga qo\u2018shilish taklifini yuborishingiz mumkin.<\/p>\n\n\n\n

5. Odatiy suhbatni boshlang.(<\/em><\/strong> <\/em>Start a regular chat)<\/em><\/strong> <\/strong>Yangi suhbatni boshlash uchun Telegram akkaunti bo’lgan do’stingizni tanlang. WhatsApp va boshqa an’anaviy matn yozish ilovalari kabi, ekranning pastki qismida xabarlarni yozish uchun ishlatiladigan matn maydoni mavjud bo\u2019ladi.<\/p>\n\n\n\n

6. Surat, veb-rasm, video, hujjat, kontakt yoki joriy joylashuvingizni yuboring. (Send a photo, Web image, video, document, contact or your current location) <\/em><\/strong>Aksariyat xabar almashish ilovalaridan farqli o’laroq, Telegram do’stlaringizga keng doiradagi ma’lumotlarni yuborish imkonini beradi. Suhbat matn maydoni yonidagi belgiga bosing va jo’natmoqchi bo’lgan ma’lumot turini tanlang. <\/strong>Siz rasm, video olishni tanlashingiz yoki kutubxona (gallery)ngizdagi fayllardan birini tanlashingiz mumkin. Internetdan tasvirni qidirish imkoniyati ham mavjud, u faqat tasvir natijalarini ko’rsatadigan qidiruv so’rovini ochadi. Joriy joylashuvingizni do\u2018stingizga yubormoqchi bo\u2018lsangiz, Joylashuv funksiyasini tanlang va ushbu ilovaning joriy joylashuvingizga kirishiga ruxsat bering. <\/strong> Hujjatlar va kontaktlarni almashish imkoniyati ham mavjud.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

7. Yashirin suhbatni boshlang. “Kontaktlar” yorlig’ida “Yangi maxfiy suhbat” yozuvini va keyin do’stingiz ismini tanlang. (Start a secret chat. From the Contacts tab, select the option that says New Secret Chat and then select a friend\u2019s name)<\/em> <\/strong>Ushbu oynada yuborilgan har qanday xabarlar shifrlangan bo\u2019ladi, ya’ni boshqa hech kim chatga kira olmaydi, hatto Telegramning o\u2019zi ham. Siz oddiy chatdagi kabi matnlar, media va hujjatlarni yuborishingiz mumkin.<\/p>\n\n\n\n

Shuningdek, siz maxfiy chat xabarlarini o’z-o’zini yo’q qilish tizimini tanlashingiz mumkin, ya’ni ular belgilangan vaqtdan keyin xavfsiz tarzda o’chiriladi. Yashirin suhbatda ekranning yuqori qismidagi do\u02bbstingiz nomiga teging. Keyin Ma\u02bclumot tugmasini bosing va o\u02bbz-o\u02bbzini yo\u02bbq qilish taymer sozlamalariga o\u02bbting. Bir soniya, ikki soniya, besh soniya, bir daqiqa, bir soat, bir kun yoki bir haftani tanlashingiz mumkin.<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

8. Suhbat fonini sozlang. (Adjust your chat background) <\/em><\/strong>Ilovaning pastki o’ng tomonidagi Sozlamalar yorlig’ida siz suhbat foni uchun rasmni tanlashingiz mumkin. Sizning ixtiyoringizda Telegram chatlaringizning ko\u02bbrinishini o\u2019zingiz istagandek moslashtirish imkonini beruvchi tanlash uchun rasmlarning katta tanlovi mavjud bo\u2019ladi. Shuningdek, foto kutubxona(gallery)ngizdan rasmni tanlash imkoniyati ham mavjud.<\/p>\n\n\n\n

Telegramdan xavfsiz foydalanish bo’yicha maslahatlar<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

Raqamli maxfiyligingizni himoya qilish bo’yicha muhim maslahatlarni\u00a0bilish\u00a0juda muhim va xavfsiz xabar almashish ilovasidan foydalanish uni boshlashning eng yaxshi usullaridan biridir.\u00a0Telegramda ko\u02bbplab maxfiylik va xavfsizlik funksiyalari mavjud va ulardan maksimal darajada foydalanish uchun ilovadan qanday foydalanishni bilishingiz kerak bo\u02bbladi.<\/p>\n\n\n\n

Ushbu maslahatlar ilova funksiyalaridan maksimal darajada foydalangan holda Telegramdan xavfsiz foydalanishingizga yordam beradi. Telegram xavfsizlikning turli darajalariga ega, shuning uchun siz o’zingiz uchun eng mos keladigan muvozanatni topishingiz kerak.<\/p>\n\n\n\n

Maxfiyligingizni yaxshilash uchun Telegram Premiumdan foydalanish kerakmi?<\/h2>\n\n\n\n

Qisqa javob – \u201cyo’q\u201d.\u00a0Yaxshilangan maxfiylik va xavfsizlik funksiyalarini olish uchun obuna bo\u02bblishingiz shart emas.\u00a0Telegram Premiumdagi yangilanishning\u00a0afzalliklari\u00a0maxfiylikka oid funksiyalarni o\u2018z ichiga olmaydi.\u00a0Agar siz Telegramdan blog yuritish kabi maqsadlarda foydalansangiz, yangilashni tavsiya qilamiz. Lekin bir nechta suhbatni himoya qilishingiz kerak bo’lsa, bu shart emas.<\/p>\n\n\n\n

Xabarlaringizni shifrlash uchun maxfiy suhbatlardan foydalaning<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Telegramdagi oddiy chatlar avtomatik tarzda shifrlanmaydi.\u00a0Bu funksiya qo\u2018lda yoqilishi kerak va Telegramni o\u2018rnatganingizdan so\u2018ng birinchi qiladigan ishingiz shu bo\u2018lishi lozim.\u00a0Biroq agar siz Telegramdan bir nechta\u00a0 Android telefonlarida\u00a0foydalanayotgan bo\u2018lsangiz\u00a0, ular o\u2018rtasida maxfiy chatlarni o\u2018tkaza olmaysiz.<\/p>\n\n\n\n

Yashirin suhbatni boshlash uchun quyidagi amallarni bajaring:<\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. Telegramni oching.<\/li>\n\n\n\n
  2. Pastki o’ng burchakdagi\u00a0qalam<\/strong>\u00a0belgisini\u00a0bosing.<\/li>\n\n\n\n
  3. Yangi maxfiy suhbat<\/strong>ga bosing.<\/li>\n\n\n\n
  4. Yashirin suhbatni boshlash uchun kontaktni tanlang.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

     Ruxsatsiz kirishni oldini olish uchun ikki bosqichli tekshirishni yoqing<\/h2>\n\n\n\n
    \"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

    Ikki faktorli autentifikatsiya\u00a0hisoblaringizni\u00a0samarali himoya qilish uchun muhim vositadir.\u00a0Telegram biroz boshqacha usulni taklif etadi, buning uchun yangi qurilmada Telegramga kirishda alohida parol kiritish talab etiladi, shuningdek, SMS kodini yuborishning an\u2019anaviy 2FA usuli mavjud.<\/p>\n\n\n\n

      \n
    1. Telegramni oching.<\/li>\n\n\n\n
    2. Ekraningizning yuqori chap burchagidagi menyu<\/strong> tugmasini bosing .<\/li>\n\n\n\n
    3. Sozlamalar<\/strong>ga bosing.<\/li>\n\n\n\n
    4. Maxfiylik va xavfsizlik<\/strong>ga bosing.<\/li>\n\n\n\n
    5. Ikki bosqichli tekshiruv<\/strong>ga bosing.<\/li>\n\n\n\n
    6. Parol kiriting.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

      Boshqa qurilmalardagi faol seanslarni o’chiring<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Agar siz doimiy ravishda bir nechta qurilmalar o\u2018rtasida almashsangiz, bir vaqtning o\u2018zida bir nechta Telegram seanslari ochiq bo\u2018lishi mumkin. Bir nechta qurilmalardagi suhbatlar oxirigacha shifrlanmagan bo\u2019ladi, shuning uchun ularni iloji boricha xavfsiz saqlash uchun keraksiz seanslarni o’chirib qo’ying. Qaysi qurilmalarga kirganingizni unutish oson, shuning uchun Telegram bitta qurilmadan turib faol seanslarni ko\u2018rish va ularni tugatish imkonini beradi.<\/p>\n\n\n\n

        \n
      1. Telegramni oching.<\/li>\n\n\n\n
      2. Ekraningizning yuqori chap burchagidagi menyu<\/strong> tugmasini bosing .<\/li>\n\n\n\n
      3. Sozlamalar<\/strong>ga bosing.<\/li>\n\n\n\n
      4. Maxfiylik va xavfsizlik<\/strong>ga bosing.<\/li>\n\n\n\n
      5. Faol seanslar<\/strong>ga bosing.<\/li>\n\n\n\n
      6. Boshqa barcha seanslarni tugatishga <\/strong>bosing. <\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

        Maxfiylik uchun xabarlarni o’chiring<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        \"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

        Telegram sizga oddiy va guruhli chatlardagi xabarlarni o\u02bbchirish imkonini beradi. Ijtimoiy muloqot uchun ideal bo’lmasa-da, bu xususiyat maxfiylik uchun kerak bo\u2019lib qolishi mumkin, ayniqsa, agar siz qurilmangizdan birini yo’qotib qo’ysangiz va shaxsiy xabarlaringizni hech kim o’qiy olmasligiga ishonch hosil qilishni istasangiz.<\/p>\n\n\n\n

          \n
        1. Telegramni oching.<\/li>\n\n\n\n
        2. Suhbatni oching.<\/li>\n\n\n\n
        3. Istalgan chat xabarini uzoq bosib turing.<\/li>\n\n\n\n
        4. Ekraningizning yuqori o\u02bbng burchagidagi \u201cO\u02bbchirish\u201d<\/strong> tugmasini bosing .<\/li>\n\n\n\n
        5. Boshqa shaxs uchun uni o’chirish uchun Shuningdek, “uchun o’chirish”ga belgi qo’ying .<\/li>\n\n\n\n
        6. O\u02bbchirish<\/strong>ni<\/strong> bosing <\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

          Telegram ilovasini parol bilan qulflang<\/h2>\n\n\n\n

          Aytaylik, kimdir telefoningizni qulfdan chiqarilgan paytda o\u2018g\u2018irladi. Agar ular uni qulfdan chiqarmasalar, shifrlash sozlamalaringizga qaramay, ular Telegram xabarlaringizga kirish huquqiga ega bo\u2018ladilar. Bu funksiya Telegramni parol, PIN-kod yoki biometrik autentifikatsiya ortida qulflash imkonini beradi.<\/p>\n\n\n\n

            \n
          1. Telegramni oching.<\/li>\n\n\n\n
          2. Ekraningizning yuqori chap burchagidagi menyu<\/strong> tugmasini bosing .<\/li>\n\n\n\n
          3. Sozlamalar<\/strong> yozuvini bosing .<\/li>\n\n\n\n
          4. Maxfiylik va xavfsizlik <\/strong>yozuvini bosing .<\/li>\n\n\n\n
          5. Parolni qulflash<\/strong> yozuvini bosing .<\/li>\n\n\n\n
          6. Parolni yoqish<\/strong> yozuvini bosing .<\/li>\n\n\n\n
          7. Parolni tanlang va undan so\u2018ng Tasdiqlashni  <\/strong>belgilang.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

            Hukumat Telegram qo’ng’iroqlarini kuzatishi mumkinmi?<\/strong><\/h1>\n\n\n\n
            \"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

            Bu ma\u02bclumotlar Telegramning Maxfiylik siyosatida batafsil bayon qilingan bo\u2019lib Telegram foydalanuvchilarining IP manzillari va telefon raqamlarini o\u02bbz ichiga olishi mumkin. Ushbu turdagi ma’lumotlar yordamida davlat idoralari Telegram foydalanuvchilarini osongina aniqlashlari<\/strong> va ularni Telegramda qilgan har qanday noqonuniy ishi uchun javobgarlikka tortishlari mumkin. Shunday ekan Telegramdan turli maqsadlarda foydalanishdan oldin o\u2019ylab ko\u2019rishingiz zarur.<\/p>\n\n\n\n

            Ishda Telegramdan foydalanish xavfsizmi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

            Qisqa javob: Bu unchalik ham to\u2019g\u2019ri qaror bo\u2019lmasligi mumkin. Lekin Telegram ko’pchilik uchun xavfsiz vosita hisoblanadi. Afsuski, platformaning himoya qilish xususiyatlariga qaramay, siz Telegram akkauntingizni ongli ravishda shifrlash bilan qurollantirishingiz va har qanday mustahkam himoya uchun har bir yangi chatda maxfiy xabarlardan foydalanishingiz kerak bo\u2019ladi.<\/p>\n\n\n\n

            Foydalanilgan manbalar:<\/strong><\/p>\n\n\n\n