{"id":3831,"date":"2022-11-26T05:20:28","date_gmt":"2022-11-26T05:20:28","guid":{"rendered":"https:\/\/texnokun.uz\/?p=3831"},"modified":"2022-12-19T14:22:44","modified_gmt":"2022-12-19T14:22:44","slug":"fishing-elektron-pochta-xabarini-qanday-aniqlash-mumkin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/texnokun.uz\/?p=3831","title":{"rendered":"Fishing elektron pochta xabarini qanday aniqlash mumkin?"},"content":{"rendered":"\n

Fishing-elektron pochta xabarlari bu, insonlarning shaxsiy ma’lumotlarini o’g’irlashda kerak bo\u2019lgan kiberjinoyatchilarning eng katta qurollaridan biri hisoblanadi. <\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Eng ko\u2019zga koringan ma\u2019lumot buzilishidan biri bu, zararli havolalar va noqonuniy yozishmalar sifatida niqoblangan qo\u2019shimchalarni o\u2019z ichiga olgan xabar ko\u2019rinishidagi hujumdir. Firibgarlar ko’pincha o\u2019zlarini biz bilgan tanish tashkilotlar, odamlar, hamkasblar yoki xo\u2019jayinlar sifatida ko’rsatishadi.<\/p>\n\n\n\n

Kiberchinoyatchilar o’zlarini kim deb tanishtirishlaridan qat\u2019iy nazar, ularning asosiy maqsadi sizni o\u2019z xabarlari qonuniy ekanligiga ishontirish va o\u2019zlarining aytganini qildirishdir. Afsuski, ularning hujumlari kundan kunga rivojlanib bormoqda, bu esa mutaxassislar va tadqiqotchilarga odamlarni nimalarga e’tibor qaratishi kerakligi haqida ogohlantirishini qiyinlashtiradi. <\/p>\n\n\n\n

Oktyabr oyi Kiberxavfsizlik oyi hisoblanadi, bu oy kampaniya odamlarini onlayn tahdidlar bo’yicha o’rgatish uchun mo’ljallangan va fishing qanday ishlashini yaqindan ko\u2019rib chiqish uchun eng yaxshi vaqtdir. Biz sizga firibgar elektron pochta xabarlarini aniqlashga yordam beradigan beshta maslahatni ko’rsatib o\u2019tamiz.<\/p>\n\n\n\n

1. Umumiy elektron pochta orqali yuborilgan elektron xabarlar<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Yuboruvchilarning elektron pochta manziliga qarang. Firibgarlar ko’pincha elektron pochtani haqiqiy qilib ko’rsatish uchun ko’p harakat qilishadi, lekin agar ular biron bir tashkilotning elektron pochta tizimlarini buzmagan bo’lsalar (bu juda kam holatda uchraydi), u holda ular boshqa domendan foydalanishlari kerak bo’ladi. <\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Bu odatda Gmail kabi umumiy elektron pochta domenini o’z ichiga oladi, bunday holatda xabar, masalan, “netflix@gmail.com” kabi ko\u2019rinishidagi  manzildan keladi.<\/p>\n\n\n\n

Bu sizni aniq aldanib qolishingizni ta\u2019minlab beradi. Agar tashkilot yoki hamkasbingiz sizga elektron pochta xabarini yubormoqchi bo’lsa, ular buni kompaniya hisobidan amalga oshiradilar – bu holda, customersupport@netflix.com kabi ko\u2019rinishida bo\u2019ladi.<\/p>\n\n\n\n

2. U noodatiy yoki kutilmagan qo’shimchalarni o’z ichiga oladi<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Elektron pochta o\u2019z ichiga qo\u2019shimcha olgan bo\u2019lsa uni diqqat bilan ko’rib chiqish kerak, chunki firibgarlar ko’pincha ularga zararli dasturlarni joylashtiradilar. Ya\u2019ni soxta elektron pochta nomiga haqiqiy pochta nomiga o\u2019xshash ammo boshqacharoq harf kiritilgan bo\u2019ladi. Bu sizdan ahamiyatli va sinchkov bo\u2019lishingizni talab etadi.<\/p>\n\n\n\n

Agar siz ushbu elektron pochta xabarini kutgan bo’lsangiz yoki jo’natuvchining elektron pochta manzili haqiqiy bo’lsa, tashvishlanishga hojat yo\u2019q.<\/p>\n\n\n\n

3. Bu shoshilinchlik tuyg’usini yaratadi<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Har qanday firibgarlikning asosiy tamoyillaridan biri shundaki, jabrlanuvchiga kech bo’lmasidan oldin harakat qilish kerakligi aytiladi. Firibgarlar buni, sizni harakatga majburlash va ularning so’rovining nomuvofiqligi haqida o’ylamasligingiz uchun qiladi.<\/p>\n\n\n\n

Ular buni ko’pincha sizni qo’rqitish uchun qilishadi – masalan, hisobingizda kutilmagan qandaydir texnik nosozlik bo’lganligini aytishadi va parolingizni qayta tiklashingizni so’rashadi. Ammo ba’zida firibgarlar jabrlanuvchining qiziquvchanligi bilan o\u2019ynashadi va faqat cheklangan vaqt borligini taklif qilib o\u2019tishadi.<\/p>\n\n\n\n

Ushbu taktikaning juda samarali bo’lishining sababi shundaki, u qurbonlarni mantiqsiz fikrlashga undaydi.<\/p>\n\n\n\n

Ammo shuni yodda tutishingiz kerakki, elektron pochta qanchalik shoshilinch bo’lib ko’rinmasin, sizda har doim uni bir marta tez ko\u2019zdan kechirish va so’rovning mantiqiy va haqiqiy ko’rinishi haqida o’ylashga vaqt bor.<\/p>\n\n\n\n

4. Bu turdagilar notanish yoki noto\u2018g\u2018ri yozilgan elektron pochta manziliga murojat qiladi<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Xuddi shu sababga ko’ra, firibgarlar soxta elektron pochta domen nomlaridan foydalanishga majbur bo’lishadi, ular qurbonlarni o’z veb-saytlariga yo’naltirishda ham soxta domen nomlaridan foydalanishlari kerak.<\/p>\n\n\n\n

Shunday qilib, URL manzilining taxminiy manzili xabar kontekstiga mos kelmaydi. Misol uchun, agar elektron pochta Netflix’dan bo’lsa, havola “www.netflix.com\/” dan boshlanishi kerak. Agar bunday bo’lmasa, xabarni firibgardan deb taxmin qilishingiz kerak.<\/p>\n\n\n\n

Ba’zida firibgarlar o’zlarining havolalarini, masalan, “bu yerni bosing” degan tugmachalarga yashirib, buning oldini olishga harakat qilishadi.<\/p>\n\n\n\n

Biroq, kursorni tugma ustiga olib borsangiz, URL manzili ekranning pastki chap burchagida paydo bo\u2018lib, uning haqiqiy yoki yo\u2018qligini ko\u2018rish imkonini beradi.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

5. Unda imlo yoki grammatik xatolar mavjud<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Siz fishing elektron pochtasini qanday tartibda yozilganligini ko\u2019rib aniqlashingiz mumkin. Firibgarlar ko’pincha notanish tilda yozishadi, shuning uchun siz kutmagan imlo xatolari yoki grammatik xatolar bo’lishi mumkin.<\/p>\n\n\n\n

Bu xatolarni o’z ichiga olgan har bir elektron pochtani firibgarlik deb aytish mumkin emas,  lekin biz yuqorida keltirib o\u2019tgan  bir yoki bir nechta boshqa maslahatlarni inobatga olgan holda, jo’natuvchi sizni aldashga harakat qilayotganini farqlay olishingiz mumkin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Fishing-elektron pochta xabarlari bu, insonlarning shaxsiy ma’lumotlarini o’g’irlashda kerak bo\u2019lgan kiberjinoyatchilarning eng katta qurollaridan biri hisoblanadi. <\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":4084,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[8,67],"class_list":["post-3831","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-axborot-xafvsizligi","tag-kiberxavfsizlik","tag-xaker"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/texnokun.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3831","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/texnokun.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/texnokun.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/texnokun.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/texnokun.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3831"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/texnokun.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3831\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4085,"href":"https:\/\/texnokun.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3831\/revisions\/4085"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/texnokun.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4084"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/texnokun.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3831"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/texnokun.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3831"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/texnokun.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3831"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}